SOS MAMA / EMOCJE MAMY

Nie lubię karmić piersią – czy coś ze mną nie tak?

Psychologia · Świadome rodzicielstwo 

„Mam piersi pełne mleka, kocham swoje dziecko, a jednak na samą myśl o kolejnym karmieniu chce mi się płakać. Czy to oznacza, że jestem złą matką?”

Są takie historie, o których kobiety opowiadają dopiero wtedy, kiedy poczują się naprawdę bezpiecznie. Czasami podczas rozmowy ze specjalistą, czasami w wiadomości wysłanej późnym wieczorem, kiedy dziecko wreszcie zasnęło, a one zostały same ze swoimi myślami.

Historie, które trudno wypowiedzieć na głos.

Bo przecież macierzyństwo miało wyglądać inaczej.

Miało być pełne czułości, bliskości i tych niezwykłych chwil, kiedy mama przystawia niemowlę do piersi, patrzy na nie z miłością i czuje, że właśnie w tym momencie cały świat zatrzymał się na chwilę.

A co, jeśli zamiast tego pojawia się złość? Frustracja? Niechęć?

A nawet fizycznie odczuwany dyskomfort na samą myśl o kolejnym przystawieniu dziecka?

Co, jeśli mama kocha swoje dziecko całym sercem, ale nie znosi karmienia piersią?

Czy można jednocześnie kochać swoje dziecko i nie lubić go karmić?

Można. I właśnie o tym chcę dzisiaj napisać.

Bo chociaż o korzyściach płynących z karmienia piersią mówi się bardzo dużo, zdecydowanie rzadziej rozmawiamy o emocjach kobiet, dla których karmienie staje się źródłem cierpienia.

  

Kiedy karmienie piersią zamiast bliskości przynosi cierpienie

Chciałabym podzielić się z Wami historią pewnej mamy. To niezwykle osobista opowieść, która pokazuje, jak trudne mogą być doświadczenia związane z karmieniem piersią i jak wiele emocji może kryć się za pozornie prostym stwierdzeniem: „Nie chcę już karmić”.

Ta kobieta od dawna czuła, że dotyk jej piersi jest dla niej nieprzyjemny.

Jeszcze przed ciążą nie lubiła, kiedy mąż dotykał jej piersi podczas zbliżeń. Nie potrafiła wyjaśnić dlaczego. Wiedziała tylko, że całe jej ciało reaguje silnym napięciem i potrzebą odsunięcia się.

Przez długi czas zastanawiała się, czy coś jest z nią nie tak.

Przecież piersi są powszechnie postrzegane jako jedna ze sfer kobiecej seksualności, źródło przyjemności i intymności. Tymczasem dla niej ten rodzaj dotyku był czymś, czego wolała unikać.

Mimo to przez pewien czas próbowała go tolerować, nie chcąc zawieść oczekiwań męża.

Potem zaszła w ciążę.

Pokarm zaczął pojawiać się w jej piersiach już w szóstym miesiącu ciąży. Była zachwycona. Odczuwała dumę, radość i niezwykłe wzruszenie, że jej ciało tak wcześnie przygotowuje się do wykarmienia dziecka.

Kiedy urodził się jej synek, wszystko początkowo układało się wspaniale.

Dziecko chętnie ssało pierś, dobrze przybierało na wadze, a ona miała mnóstwo pokarmu.

Pierwsze dwa tygodnie wspominała niemal jak stan euforii.

Karmiła często. Maluszek zasypiał przy piersi, budził się, ponownie ssał i znów zasypiał.

A ona czuła, że właśnie tak powinno wyglądać macierzyństwo.

Do czasu.

Po dwóch tygodniach mąż wrócił do pracy, a codzienność zaczęła wyglądać inaczej.

Pranie, sprzątanie, gotowanie, obowiązki domowe. I niemowlę, które nieustannie potrzebowało jej bliskości.

Coraz częściej miała wrażenie, że właściwie przez cały dzień jest komuś potrzebna. Że nie ma chwili, w której jej ciało należy wyłącznie do niej.

I wtedy pojawiło się coś, czego zupełnie się nie spodziewała.

Niechęć do karmienia.

Początkowo irytacja. Potem frustracja. A z czasem coraz silniejszy dyskomfort.

Każde kolejne przystawienie dziecka do piersi zaczęło wywoływać uczucia, z którymi nie potrafiła sobie poradzić.

Opisywała je bardzo obrazowo:

„Każdy dotyk dziecka był jak żyletki, jak coś, co sprawia mi ból”.

I choć jej piersi nadal produkowały mleko, choć chciała karmić, choć wiedziała jakie korzyści przynosi jej pokarm, psychicznie coraz trudniej było jej wytrzymać.

Karmienie na sen. Karmienie na uspokojenie. Karmienie podczas płaczu.

Coraz częściej zamiast czułości pojawiało się napięcie, a nieprzyjemne doznania opisywała tak, jakby ktoś wiercił dziurę w jej głowie.

Postanowiła odciągać mleko laktatorem.

Chciała nadal podawać synkowi swój pokarm. Jednak odciąganie okazało się wyjątkowo czasochłonne i wyczerpujące. Zdarzało się, że spędzała przy laktatorze półtorej godziny, uzyskując zaledwie niewielką ilość mleka.

Ostatecznie, kiedy synek miał sześć miesięcy, przeszła całkowicie na mleko modyfikowane.

Ale problem nie zniknął.

Wraz z powrotem do intymności w małżeństwie powróciła również silna niechęć do dotyku piersi. Pojawiały się napięcie, ból i odruch odsuwania ręki męża.

Kobieta zaczęła unikać zbliżeń.

Nie rozumiała, co się z nią dzieje.

W końcu zdecydowała się skorzystać z pomocy seksuologa, a następnie psychologa. W trakcie konsultacji zwrócono uwagę na możliwość występowania nadmiernej wrażliwości na określone bodźce dotykowe.

Postanowiła rozpocząć terapię, aby lepiej zrozumieć swoje reakcje i odnaleźć ich przyczynę.

Jednak najbardziej poruszające w całej tej historii były nie same trudności sensoryczne, lecz słowa, którymi opisała swoje doświadczenie:

„Długo katowałam się myślami, że jestem złą żoną, bo boli mnie dotyk męża, a jeszcze gorszą matką, bo nie mogę wykarmić własnego dziecka”.

„Do tej pory boli mnie to, że miałam piersi pełne pokarmu, a jednak nie mogłam wykarmić mojego dziecka. Bo mnie to bolało i doprowadzało do frustracji, do łez z bólu… i zdecydowanie odejmowało radość z macierzyństwa”.

Kiedy czyta się takie słowa, trudno nie pomyśleć o tym, ile samotności może kryć się za macierzyństwem, które z zewnątrz wygląda zupełnie zwyczajnie.

 

 

Niechęć do karmienia piersią ma swoją nazwę

Współczesne badania pokazują, że silna awersja do karmienia piersią nie jest zjawiskiem całkowicie nieznanym.

W literaturze naukowej pojawia się określenie Breastfeeding Aversion Response (BAR), czyli reakcja awersyjna podczas karmienia piersią. Spotykamy również nazwę Breastfeeding Aversion and Agitation (BAA).

Kobiety, które jej doświadczają, opisują bardzo różne odczucia.

Czasami jest to silne rozdrażnienie, innym razem złość, niepokój, poczucie naruszania własnych granic czy wręcz przemożna potrzeba natychmiastowego odłączenia dziecka od piersi.

I co szczególnie ważne – te emocje mogą pojawiać się pomimo ogromnej miłości do dziecka i szczerej chęci kontynuowania karmienia.

W 2017 roku badaczka Zainab M. Yate opublikowała analizę odpowiedzi 694 kobiet opisujących awersję do karmienia piersią.

W ich relacjach powtarzały się bardzo intensywne uczucia: rozdrażnienie, złość, dyskomfort, a nawet wrażenie, jakby skóra nie mogła znieść dotyku.

Jednak równie często pojawiało się coś jeszcze.

Poczucie winy i wstyd.

Wiele kobiet nie potrafiło pogodzić ze sobą dwóch sprzecznych pragnień: chciały karmić swoje dzieci, a jednocześnie pragnęły, aby karmienie jak najszybciej się skończyło.

I właśnie ten wewnętrzny konflikt bywał szczególnie bolesny.

Kobieta nie tylko cierpiała podczas karmienia, ale dodatkowo oceniała samą siebie za emocje, na które nie zawsze miała wpływ.

W badaniu przeprowadzonym w Turcji, opublikowanym w 2025 roku, obejmującym 1046 kobiet mających doświadczenie karmienia piersią, 9,8% uczestniczek zgłosiło występowanie reakcji awersyjnej.

Najczęściej wskazywanymi czynnikami były zmęczenie, karmienie starszego dziecka i ból piersi.

Częściej zgłaszały ją również kobiety, którym brakowało wsparcia partnera, które doświadczały problemów laktacyjnych lub miały rozpoznaną depresję poporodową.

Nie oznacza to, że wszystkie te czynniki bezpośrednio wywołują awersję. Pokazuje jednak, jak złożone może być doświadczenie karmienia piersią.

Bo karmienie nie odbywa się w oderwaniu od reszty naszego życia.

Karmimy nie tylko piersią. Karmimy również w określonym stanie emocjonalnym, fizycznym i psychicznym.

„Nie chcę, żeby ktokolwiek mnie dotykał”. Kiedy mama ma już dość bodźców

Jest takie angielskie określenie: touched out.

Trudno przetłumaczyć je jednym polskim słowem, ale można opisać jako stan, w którym człowiek ma już tak bardzo dość fizycznego kontaktu, że nawet zwyczajny dotyk zaczyna być nieprzyjemny.

Wyobraź sobie mamę kilkutygodniowego niemowlęcia.

Od rana nosi dziecko, karmi je, przewija, przytula. Czasami nie może nawet spokojnie zjeść śniadania, ponieważ maluszek potrzebuje jej obecności.

W nocy budzi się wielokrotnie.

Jej ciało jest niemal nieustannie dostępne dla drugiego człowieka.

A wieczorem, kiedy dziecko wreszcie zaśnie, partner chce się przytulić.

I choć ona go kocha, choć tęskni za bliskością, ma ochotę powiedzieć:

„Proszę, tylko mnie teraz nie dotykaj”.

Czy to znaczy, że przestała kochać swojego partnera?

Oczywiście, że nie.

To może oznaczać, że jej organizm potrzebuje odpoczynku, przestrzeni i chwili bez kolejnych bodźców.

Co ciekawe, w badaniach jakościowych dotyczących awersji do karmienia kobiety opisywały właśnie takie doświadczenia: przeciążenie dotykiem, narastające napięcie i poczucie utraty kontroli nad własnym ciałem.

Nie każda mama doświadczająca przeciążenia dotykowego ma BAR i nie każda reakcja awersyjna wynika z przemęczenia. Warto jednak przyjrzeć się temu, jak wiele obowiązków i oczekiwań spoczywa na kobietach w pierwszych miesiącach po porodzie.

Bo przecież narodziny dziecka nie sprawiają, że mama nagle przestaje mieć własne potrzeby.

Ona nadal potrzebuje snu, odpoczynku, bliskości na swoich zasadach i poczucia, że ma wpływ na to, co dzieje się z jej ciałem.

 

 

A może to hormony? Czym jest D-MER?

 

Jest jeszcze jedno ciekawe zjawisko, o którym zdecydowanie za mało mówi się przyszłym i młodym mamom.

To Dysphoric Milk Ejection Reflex (D-MER), czyli dysforyczny odruch wypływu mleka.

Polega na pojawianiu się nagłej fali nieprzyjemnych emocji tuż przed wypływem mleka lub w momencie jego rozpoczęcia.

Kobieta może odczuwać smutek, niepokój, przygnębienie, rozdrażnienie, a czasami bardzo trudne do opisania uczucie wewnętrznej pustki.

Co charakterystyczne, doznania te zwykle trwają krótko – od kilkudziesięciu sekund do kilku minut.

Nie muszą być związane z niechęcią do dziecka ani z samym dotykiem piersi.

Badacze przypuszczają, że D-MER może mieć związek ze zmianami neurohormonalnymi towarzyszącymi wypływowi mleka, jednak dokładny mechanizm pozostaje przedmiotem badań.

W badaniu opublikowanym w 2025 roku, obejmującym 711 kobiet w pierwszym roku po porodzie, D-MER rozpoznano na podstawie kwestionariusza u 5,9% uczestniczek.

W grupie kobiet doświadczających D-MER aż 45% deklarowało zakończenie karmienia z powodu tych objawów.

To pokazuje, że problem, którego często nie widać z zewnątrz, może mieć ogromny wpływ na decyzje związane z karmieniem.

Warto jednak podkreślić, że D-MER i awersja do karmienia piersią nie są tym samym.

W D-MER nieprzyjemne emocje pojawiają się przede wszystkim w związku z odruchem wypływu mleka i zwykle szybko ustępują.

W przypadku BAR niechęć może utrzymywać się przez większą część karmienia, szczególnie kiedy dziecko pozostaje przy piersi.

Z kolei nadwrażliwość na dotyk może występować również poza okresem karmienia, tak jak w opisanej wcześniej historii.

Nie możemy więc na podstawie jednej relacji stwierdzić, z którym zjawiskiem mamy do czynienia.

Ale sama świadomość, że takie doświadczenia są opisywane przez badaczy, może przynieść kobiecie ogromną ulgę.

 

Macierzyństwo to nie tylko oksytocyna i szczęście

Przez lata wizerunek młodej mamy był budowany wokół radości, spełnienia i naturalnego instynktu macierzyńskiego.

Oczywiście wiele kobiet naprawdę doświadcza takich emocji.

Ale nie wszystkie. I nie przez cały czas.

Po porodzie organizm kobiety przechodzi ogromne zmiany hormonalne i fizyczne. Dochodzi do tego niedobór snu, nowe obowiązki, niepewność, zmiana dotychczasowego rytmu życia, a często również poczucie utraty własnej niezależności.

Światowa Organizacja Zdrowia podaje, że na świecie około 13% kobiet po porodzie doświadcza zaburzeń psychicznych, przede wszystkim depresji.

To ważna informacja.

Bo kiedy rozmawiamy o karmieniu piersią, często skupiamy się niemal wyłącznie na dziecku.

Czy prawidłowo przybiera na wadze? Czy otrzymuje odpowiednią ilość mleka? Czy dobrze ssie? Czy przesypia odpowiednie odcinki nocy?

A zdecydowanie rzadziej pytamy:

Mamo, a jak Ty się czujesz z tym karmieniem?

Czy sprawia Ci przyjemność?

Czy czujesz się przy nim komfortowo?

Czy masz wystarczająco dużo wsparcia?

Czy czasami nie jest Ci po prostu za ciężko?

Co istotne, obniżony nastrój po porodzie nie oznacza automatycznie depresji poporodowej. Podobnie niechęć do karmienia piersią sama w sobie nie jest objawem, który pozwala rozpoznać depresję.

Ale trudności związane z karmieniem i zdrowie psychiczne mamy mogą wzajemnie na siebie oddziaływać.

Zmęczona, przeciążona kobieta może trudniej znosić kolejne karmienia. A uporczywe trudności laktacyjne mogą z kolei nasilać stres, bezradność i poczucie, że nie radzi sobie w nowej roli.

I tak powstaje błędne koło, z którego czasami bardzo trudno wyjść bez odpowiedniego wsparcia.

Najbardziej boli nie samo karmienie. Czasami najbardziej bolą oczekiwania

Jest jeszcze jeden aspekt, który szczególnie zwraca moją uwagę.

Presja.

Kobieta spodziewająca się dziecka często słyszy, że karmienie piersią jest najlepszym i jedynym pożądanym sposobem żywienia niemowlęcia.

I rzeczywiście – mleko mamy ma wiele udokumentowanych korzyści zdrowotnych, dlatego warto wspierać kobiety, które chcą karmić naturalnie.

Ale pomiędzy promowaniem karmienia piersią a wywieraniem presji istnieje ogromna różnica.

Co słyszy mama, która mówi, że nie chce już karmić?

„Jeszcze trochę wytrzymaj”.

„Przecież masz tyle mleka”.

„Inne mamy bardzo chciałyby móc karmić”.

„Szkoda rezygnować”.

Czasami te zdania wypowiadane są w dobrej wierze.

Jednak dla kobiety, która każdego dnia zmaga się z silną awersją, bólem czy napięciem, mogą stawać się kolejnym ciężarem.

W badaniu jakościowym dotyczącym presji związanej z karmieniem piersią, opublikowanym w 2024 roku, kobiety opowiadały o poczuciu winy i porażki, gdy kończyły karmienie wcześniej, niż zamierzały.

Presja pochodziła nie tylko od otoczenia czy pracowników ochrony zdrowia, ale również z ich własnych, głęboko zakorzenionych przekonań o tym, co powinna robić dobra matka.

I to jest bardzo ważne.

Czasami największym krytykiem młodej mamy nie jest jej otoczenie. Jest nim ona sama.

Bo przecież miała karmić.

Bo przecież się przygotowywała.

Bo przecież czytała, że mleko mamy jest najlepsze.

A teraz siedzi z płaczącym dzieckiem i zastanawia się, dlaczego nie potrafi cieszyć się czymś, co miało być tak naturalne.

Czy kobieta może nie lubić karmienia piersią i nadal być dobrą matką?

Możesz nie lubić karmienia piersią i być wspaniałą, czułą, zaangażowaną mamą.

Możesz kochać swoje dziecko i jednocześnie potrzebować, aby ktoś przejął nad nim opiekę.

Możesz cieszyć się jego bliskością i jednocześnie odczuwać przeciążenie dotykiem.

Możesz mieć dużo pokarmu i mimo to zdecydować, że nie chcesz kontynuować karmienia piersią.

Możesz również pragnąć karmić i potrzebować specjalistycznej pomocy, aby znaleźć sposób, który nie będzie wiązał się z tak dużym cierpieniem.

To nie są sprzeczności.

To doświadczenia, które mogą współistnieć.

Zbyt często próbujemy sprowadzić macierzyństwo do prostych wyborów: karmisz albo nie karmisz, jesteś cierpliwa albo niecierpliwa, poświęcasz się albo myślisz o sobie.

Tymczasem życie nie jest czarno-białe.

A miłość do dziecka nie jest mierzona liczbą karmień, ilością odciągniętego mleka ani miesiącami spędzonymi przy piersi.

 

Co możesz zrobić, jeśli karmienie piersią wywołuje w Tobie trudne emocje?

Przede wszystkim spróbuj przyjrzeć się temu, co rzeczywiście przeżywasz.

Czy pojawia się ból fizyczny? Czy nieprzyjemne doznania występują podczas całego karmienia czy tylko w momencie wypływu mleka? Czy trudny jest sam dotyk czy może przede wszystkim poczucie, że dziecko nieustannie potrzebuje Twojego ciała?

To ważne pytania, ponieważ różne przyczyny wymagają różnego rodzaju wsparcia.

Jeśli karmieniu towarzyszy ból, warto skonsultować się z osobą posiadającą odpowiednie kwalifikacje w zakresie laktacji lub lekarzem. Niekiedy przyczyną są trudności techniczne, uszkodzenia brodawek czy inne problemy zdrowotne, które można skutecznie leczyć.

Jeżeli dominują niepokój, złość, silna niechęć do dotyku lub uczucie przytłoczenia pomocna może okazać się rozmowa z psychologiem, psychoterapeutą lub seksuologiem mającym doświadczenie w pracy okołoporodowej.

Warto również zadbać o odpoczynek, realne wsparcie partnera i możliwość decydowania o własnych granicach.

Jeśli to możliwe, część opieki nad dzieckiem i obowiązków domowych powinny przejąć inne osoby.

A jeśli zdecydujesz się ograniczyć lub zakończyć karmienie piersią, dobrze jest opracować bezpieczny plan zmiany sposobu żywienia maluszka, uwzględniając jego wiek, potrzeby i ochronę Twojego zdrowia.

Nie każdą trudność trzeba przeczekać.

I nie każdą cenę warto płacić za realizację wcześniej przyjętego planu.

 

Na zakończenie: Mamo, Twoje emocje również mają znaczenie

Wróćmy jeszcze na chwilę do historii kobiety, od której zaczęłam ten artykuł.

Najbardziej poruszające było dla mnie to, jak długo nosiła w sobie przekonanie, że zawiodła.

Jako żona.

Jako kobieta.

Jako matka.

A przecież każdego dnia próbowała znaleźć sposób, aby zaspokoić potrzeby swojego dziecka, jednocześnie zmagając się z doznaniami, których sama nie rozumiała.

To była historia o cierpieniu, niezrozumieniu i ogromnej presji, którą kobieta na siebie nakładała.

W swojej pracy z rodzicami ogromną wagę przykładam do emocji mamy. Do jej potrzeb, doświadczeń, oczekiwań i granic.

Bo naprawdę trudno budować spokojne rodzicielstwo, kiedy przez cały czas ignorujemy samych siebie.

I chciałabym, żeby każda kobieta, która czyta ten tekst, zapamiętała jedną rzecz.

Nie musisz lubić każdego aspektu macierzyństwa, aby być dobrą mamą.

Masz prawo do trudnych emocji.

Masz prawo do zmęczenia.

Masz prawo do wyznaczania granic dotyczących własnego ciała.

Masz prawo szukać pomocy.

I masz prawo zmienić decyzję, jeśli dotychczasowy sposób karmienia wiąże się dla Ciebie z cierpieniem.

Bo dziecko potrzebuje nie tylko odpowiedniego odżywiania, bliskości i bezpieczeństwa.

Potrzebuje również mamy, której dobrostan jest zauważany i traktowany poważnie.

A Ty jesteś równie ważną częścią tej relacji jak Twoje dziecko.

 

 

Bibliografia

Yate, Z. M. (2017). A Qualitative Study on Negative Emotions Triggered by Breastfeeding; Describing the Phenomenon of Breastfeeding/Nursing Aversion and Agitation in Breastfeeding Mothers. Iranian Journal of Nursing and Midwifery Research.

Morns, M. A., Steel, A. E., McIntyre, E., Burns, E. (2023). Breastfeeding Aversion Response (BAR): A Descriptive Study. Journal of Midwifery & Women’s Health, 68(4), 430–441.

Factors Associated with the Breastfeeding Aversion Response. Publikacja naukowa, 2025.

Žutić, M., Matijaš, M., Nakić Radoš, S. (2025). Dysphoric Milk Ejection Reflex: Measurement, Prevalence, Clinical Features, Maternal Mental Health, and Mother–Infant Bonding. Breastfeeding Medicine, 20(2), 133–139.

Perceived Pressures and Mental Health of Breastfeeding Mothers: A Qualitative Descriptive Study. 2024.

World Health Organization. Perinatal mental health.

Artykuł ma charakter edukacyjny. Opisana historia przedstawia indywidualne doświadczenie kobiety i nie stanowi podstawy do rozpoznania konkretnego zaburzenia. Utrzymujące się cierpienie psychiczne, trudności związane z karmieniem lub silna nadwrażliwość na dotyk wymagają indywidualnej oceny specjalisty.